Wyobraź sobie akcję, jakbyś oglądał film

Nie wiedziałam, jak bardzo może to być pomocne, dopóki nie sięgnęłam po pewną książkę o pisaniu scenariuszy. Co prawda nie piszę ich i nie mam zamiaru, bo nie dają takiej swobody twórczej jak pisanie, ale nadal wyobrażam sobie sceny w książce w ujęciach filmowych.

„Substytuty Miłości” miały zostać przerobione na scenariusz filmowy

Pewnego dnia, jakieś pięć lat temu, zamarzyłam sobie, żeby napisać scenariusz. Kupiłam nawet odpowiednią do tego publikację, polecaną zresztą przez początkujących scenarzystów. Przystąpiłam do dzieła po skończonej lekturze. Wzięłam się za moją debiutancką powieść pt. „Substytuty Miłości”. To była fajna ale trudna zabawa, która pomogła mi spojrzeć na akcję z innego punktu widzenia. To doświadczenie pomogło mi zrozumieć, że warto wyobrażać sobie akcję książki jako kadry i sceny z filmu. Pomijanie zbędnych dialogów, wprowadzanie akcji, pokazywanie a nie opowiadanie… Takie podejście pomaga szczególnie w pisaniu książek, których akcję opowiada narrator. W przypadku gdy narratorem jest 1.os.l.poj. nie jest to już pomocne, a wręcz może przeszkadzać.

Kiedy dałam sobie z tym spokój?

Kiedy zdałam sobie sprawę, że zabieram sobie sporą część mojej pisarskiej swobody, odłożyłam na bok pisanie scenariuszy. Powieść traciła emocje, dźwięki, wrażenia, zapachy i cały klimat, który jej nadałam! W filmie, na ekranie ciężko jest pokazać wewnętrzne przeżycia bohatera, czego nie można powiedzieć o książce, gdzie bohater może pozwolić sobie na dłuższe wywody, czy nawet kilkustronicowy monolog, który wymagałby skrócenia na potrzeby adaptacji filmowej. Postanowiłam, że nigdy więcej nie będę kaleczyła moich powieści, choćby nie wiem jak kusili mnie, żebym to zrobiła.

Dlaczego już nie piszę scenariuszy?

Po pierwsze: to ciężka harówka, a po drugie pozbawia pisarza ekspresji słownej, możliwości opisania miejsca i refleksji z nim związanych, pokazania bohatera w sposób wielopoziomowy i dogłębny. Scenariusz częściowo zaciera niuanse postaci, nie jest w stanie pokazać wszystkiego… Ponad to napisanie scenariusza wiąże się z utratą kontroli nad tym, co stanie się z nim później, gdy już dostanie się w ręce reżysera i całej ekipy innych, wykwalifikowanych scenarzystów. Trzeba się liczyć z tym, że zrobią oni z opowieści miazgę, i to do tego stopnia, że będzie ona nie do poznania. Dlatego nie dziwi mnie już, kiedy książka diametralnie różni się od filmu. Kino i książka to dwa różne sposoby przekazu treści. Ten pierwszy pokazuje i pędzi z akcją, drugi znajduje miejsce na wyobraźnię i przyjrzenie się z bliska bohaterom. Książka daje większą swobodę także i Czytelnikowi, który może interpertować przedstawiony świat na swój własny, zmysłowy sposób.

Jak spojrzeć na książkę okiem scenarzysty?

• Film to akcja, a ta nie może nudzić odbiorcy – usuń nudne, nic niewnoszące fragmenty, które zbytnio spowalniają akcję.

• Skracaj dialogi – jeśli sytuacja nie wymaga dłuższego dialogu, szybciej dochodź do sedna rozmowy poprzez skracanie wypowiedzi.

• Wybierz najciekawszy punkt widzenia – która scena scena będzie ciekawsza? Ta z punktu widzenia jej czy jego?

• Opisy przyrody – pora roku, czas, dzień czy noc itd. Opisy przyrody mogą pokazać stan wewnętrzny bohatera, ale niech nie będą długaśne – chyba, że przedmiotem opowiadania jest właśnie natura.

• Retrospekcja – czyli powrót do przeszłości, może okazać się ciekawym sposobem formowania kompozycji opowiadania – np. rozdział 1-przeszłość, rozdział 2-teraźniejszość, rozdział 3-przeszłość, rozdział 4-teraźniejszość. Ciekawa wstawka z przeszłości może zaintrygować czytelnika.

• Budowanie scenariusza – podczas wymyślania historii zastanów się nad sensem poszczególnych scen. To ma być ciąg logicznych zdarzeń, konsekwencja dążenia do finału (być  może nawet z morałem).

Jeśli zastosujesz powyższe wskazówki podczas pisania swojej powieści, fabuła nabierze tempa i stanie się ciekawym kolażem zdarzeń, wywołującym określone emocje.

Zobacz także NAUKA PISANIA 4 Czytaj, czytaj, czytaj…